तुम्हाला माहिती आहे का ? IAS आणि IPS या दोन्हींमध्ये काय आहे फरक ? कुणाकडे आहे जास्त अधिकार ?

ताज्या घडामोडी तुमच्या व्हाट्सअँप वर मिळवण्यासाठी आताच LikeUp जॉईन करा. 👉👉👉Join

केंद्रीय लोकसेवा आयोग परीक्षा (Upsc Exam ) ही भारतातील सर्वांत कठीण परीक्षांपैकी एक मानली जाते आणि ही परीक्षा उत्तीर्ण झाल्यानंतरच आयएएस, आयपीएस, आयईएस किंवा आयएफएस अधिकाऱ्याची निवड होते.या सर्व अधिकाऱ्यांचे काम वेगळे आहे आणि त्यांच्या प्रत्येकाच्या भूमिका वेगळ्या आहेत. आयएएस आणि आयपीएसमध्ये काय फरक आहे ? हा प्रश्न अनेकांना पडला असेल तर आज आपण जाणून घेऊयात. की दोन्हीमध्ये काय अंतर आहे ?

IAS-IPS ची निवड कशी केली जाते ? यूपीएससी मुख्य परीक्षेचा निकाल जाहीर झाल्यानंतर, उमेदवाराला एक तपशीलवार अर्ज (DAF) भरावा लागतो, ज्याच्या आधारे व्यक्तिमत्त्व चाचणी घेतली जाते. फॉर्म भरलेल्या माहितीच्या आधारे मुलाखतीदरम्यान प्रश्न विचारले जातात. मुलाखतीत मिळालेले गुण जोडून गुणवत्ता यादी तयार केली जाते आणि या आधारावर अखिल भारतीय रँकिंग ठरवले जाते.

विविध श्रेणींची श्रेणी (सामान्य, एससी, एसटी, ओबीसी, ईडब्ल्यूएस) तयार केली जाते आणि रँकिंगवर आधारित, आयएएस, आयपीएस किंवा आयएफएस रँक दिले जाते. अव्वल क्रमांकाच्या लोकांना आयएएस मिळते, परंतु कधीकधी अव्वल रँकरना आयपीएस किंवा आयआरएस ला सुद्धा प्राधान्य असते, तर खालच्या रँकरनाही आयएएस पद मिळू शकते.

See also  कोजागिरी पौर्णिमा का साजरी केली जाते? जाणून घ्या यंदाच्या वर्षीचे कोजागिरी महत्त्व, पूजन विधी आणि श्रीलक्ष्मी स्तोत्र...

IAS आणि IPS चे प्रशिक्षण कसे दिले जाते ? IAS आणि IPS साठी निवड झाल्यानंतर त्यांचे प्रशिक्षण लाल बहादूर शास्त्री राष्ट्रीय प्रशासन अकादमी (LBSNAA), मसूरी येथे फाउंडेशन कोर्ससह सुरू होते, ज्यामध्ये नागरी सेवांसाठी निवडलेल्या सर्व उमेदवारांना तीन महिन्यांचे प्रशिक्षण दिले जाते.

मूलभूत प्रशासकीय कौशल्ये या अभ्यासक्रमात शिकवली जातात, जी प्रत्येक नागरी सेवा अधिकाऱ्याला माहिती असणे आवश्यक आहे. अकादमीच्या आत काही विशेष उपक्रम केले जातात, ज्यात मानसिक आणि शारीरिक सामर्थ्यासाठी हिमालयातील कठीण ट्रेकिंग एक आहे. याशिवाय, सर्व अधिकाऱ्यांसाठी भारत दिन आयोजित केला जातो, ज्यात प्रत्येकाने आपापल्या राज्याची संस्कृती दाखवायची असते. यामध्ये नागरी सेवा अधिकारी ड्रेस, लोकनृत्य किंवा अन्नाद्वारे ‘विविधतेमध्ये एकता’ दाखवतात. याशिवाय अधिकार्‍यांना गावभेटीचे प्रशिक्षणही दिले जाते.

या काळात अधिकाऱ्यांना देशातील दुर्गम गावात जाऊन 7 दिवस राहावे लागते, ज्यामुळे त्यांना गावातील जीवनातील प्रत्येक पैलू जवळून समजून घेण्याची संधी मिळते. नागरी सेवा अधिकारी गावातील लोकांचे अनुभव आणि समस्या हाताळतात. आयएएस अधिकारी आणि आयपीएसच्या प्रशिक्षणातही बराच फरक आहे. 3 महिन्यांच्या पायाभूत प्रशिक्षणानंतर, IPS अधिकाऱ्यांना हैदराबाद येथील सरदार वल्लभभाई पटेल राष्ट्रीय पोलीस अकादमी (SVPNPA) येथे पाठवले जाते, जिथे त्यांना पोलीस प्रशिक्षण दिले जाते.

See also  यंदाची करवा चौथ आहे खूपच विशेष, जाणून घ्या कधी आहे ही चतुर्थी, व्रताचा शुभ मुहूर्त, चंद्रोदय, पूजन विधी...

निवड झाल्यानंतर आयपीएसला अधिक कठीण प्रशिक्षणातून जावे लागते. त्यांच्या प्रशिक्षणात घोडेस्वारी, परेड आणि शस्त्र हाताळणी यांचा समावेश आहे. त्याच वेळी, IAS प्रशिक्षणार्थी लाल बहादूर शास्त्री राष्ट्रीय प्रशासन अकादमी (LBSNAA) मध्ये राहतात. यानंतर, आयएएस अधिकाऱ्याचे व्यावसायिक प्रशिक्षण सुरू होते आणि पुढे हळूहळू प्रशासनाच्या प्रत्येक क्षेत्राची माहिती दिली जाते.

IAS आणि IPS च्या यांच्या जबाबदाऱ्या नेमक्या काय ? बिझनेस इनसाइडरच्या अहवालानुसार, आयएएस अधिकाऱ्यांच्या जबाबदाऱ्यांमध्ये एक क्षेत्र/जिल्हा/विभागाचे प्रशासन समाविष्ट आहे. त्यांनी आपापल्या क्षेत्राच्या विकासासाठी प्रस्ताव तयार करणे आवश्यक आहे. तसेच, त्यांना सर्व धोरणे लागू करण्यासाठी तसेच महत्त्वाचे निर्णय घेण्याचे कार्यकारी अधिकार दिले आहेत. तर, आयपीएस अधिकाऱ्यांना गुन्ह्याचा तपास करावा लागतो आणि ज्या ठिकाणी ते तैनात आहेत तेथे कायदा – सुव्यवस्था राखणे आवश्यक असते.

See also  काय आहे मार्गशीर्ष महिन्यात दर गुरुवारी बहुसंख्य श्रद्धाळू स्त्रीवर्गाद्वारे मनोभावे वाचली जाणारी श्री महालक्ष्मी कथा?

आयएएस अधिकाऱ्याकडे ड्रेस कोड नसतो. तो अधिकारी फॉर्मल ड्रेसमध्ये राहतो. फक्त कर्तव्यावर असताना आयपीएस अधिकारी गणवेश परिधान करतात. आयएएस अधिकाऱ्याला पदानुसार अंगरक्षक मिळतात, तर संपूर्ण पोलीस दल आयपीएस सोबत चालते.

IAS आणि IPS मध्ये कोण शक्तिशाली आहे ?

IAS आणि IPS च्या जबाबदाऱ्या आणि अधिकार पूर्णपणे भिन्न आहेत. आयएएस अधिकारी प्रशिक्षण विभाग, कार्मिक, सार्वजनिक तक्रारी आणि पेन्शन मंत्रालयाद्वारे नियंत्रित केले जातात.दुसरीकडे, केंद्रीय गृह मंत्रालय आयपीएस कॅडरवर नियंत्रण ठेवते. आयएएस अधिकाऱ्याचा पगार आयपीएस अधिकाऱ्याच्या तुलनेत थोडा जास्त असतो. यासह, एका प्रदेशात फक्त एकच IAS अधिकारी असतो तर एका प्रदेशात IPS अधिकाऱ्यांची संख्या आवश्यकतेनुसार असते. एकूणच, आयएएस अधिकाऱ्याचे पद वेतन आणि अधिकारांच्या बाबतीत आयपीएस अधिकाऱ्यापेक्षा जास्त आहे.

Leave a Comment